เคยสงสัยไหมว่า ทำไมบางคนดูแข็งแรงดี ใช้ชีวิตได้ตามปกติ แต่กลับเกิดเหตุหมดสติหรือเสียชีวิตกะทันหันโดยไม่มีสัญญาณเตือนชัดเจน? เรื่องนี้ไม่ใช่เรื่องไกลตัว เพราะหนึ่งในสาเหตุสำคัญคือ ภาวะเสียชีวิตกะทันหันจากโรคหัวใจ (Sudden Cardiac Death) ซึ่งอาจเกิดขึ้นได้แม้ผู้ป่วยไม่เคยรู้มาก่อนว่าตัวเองมีโรคหัวใจ

จากกรณีข่าวการสูญเสียคุณพ่อของ “แพรรี่ ไพรวัลย์ วรรณบุตร” เมื่อวันที่ 16 ตุลาคม 2569 ที่ผ่านมา ทำให้สังคมหันมาสนใจประเด็นการเสียชีวิตอย่างกะทันหันมากขึ้น โดยเมื่อวันที่ 21 ตุลาคม 2569 นพ.วีรวุฒิ อิ่มสำราญ อธิบดีกรมการแพทย์ ได้ให้ข้อมูลเพื่อสร้างความเข้าใจเกี่ยวกับภาวะดังกล่าว พร้อมย้ำว่า การดูแข็งแรงจากภายนอก ไม่ได้หมายความว่าหัวใจและหลอดเลือดจะปกติเสมอไป

ชวนรู้: ทำไมคนแข็งแรงถึงหัวใจหยุดเต้นกะทันหันได้?
ภาวะเสียชีวิตกะทันหันจากโรคหัวใจ เกิดขึ้นได้จากความผิดปกติของหัวใจหลายรูปแบบ โดยเฉพาะโรคที่ซ่อนอยู่โดยไม่แสดงอาการชัดเจน จนกระทั่งเกิดเหตุรุนแรงขึ้นอย่างฉับพลัน
สาเหตุที่พบบ่อยแตกต่างกันตามช่วงวัย ได้แก่
ผู้ที่อายุมากกว่า 50 ปี มักเกี่ยวข้องกับโรคหลอดเลือดหัวใจตีบ ซึ่งอาจสะสมมานานโดยไม่แสดงอาการ เมื่อคราบไขมันในผนังหลอดเลือดแตกและเกิดลิ่มเลือดอุดตัน อาจทำให้กล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดเฉียบพลันและเกิดภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะรุนแรงได้
ผู้ที่อายุน้อยกว่า 50 ปี อาจเกี่ยวข้องกับโรคกล้ามเนื้อหัวใจผิดปกติ หรือความผิดปกติของระบบไฟฟ้าหัวใจที่ถ่ายทอดทางพันธุกรรม ซึ่งบางคนอาจไม่เคยมีอาการมาก่อน
จึงไม่ควรรอให้มีอาการเจ็บป่วยชัดเจนแล้วจึงเริ่มดูแลหัวใจ เพราะโรคบางชนิดอาจดำเนินไปเงียบ ๆ โดยที่เจ้าตัวไม่รู้ตัว

4 สัญญาณเตือน อย่าคิดว่าแค่เหนื่อยหรือพักผ่อนไม่พอ
นพ.เขตต์ ศรีประทักษ์ ผู้อำนวยการสถาบันโรคทรวงอก เตือนให้ประชาชนสังเกตอาการผิดปกติ โดยเฉพาะอาการที่เกิดขึ้นฉับพลันหรือสัมพันธ์กับการออกแรง เพราะการคิดว่าเป็นเพียงความเพลีย ลมแดด หรือโรคกระเพาะ แล้วเลือกนอนพักเพื่อรอดูอาการ อาจทำให้พลาดช่วงเวลาสำคัญในการรักษา
1. วูบ หน้ามืด หรือหมดสติ โดยเฉพาะขณะออกกำลังกาย ออกแรง หรือเกิดขึ้นขณะนอนราบ ควรได้รับการประเมินทางการแพทย์โดยเร็ว
2. แน่นหน้าอก รู้สึกอึดอัด เหมือนมีของหนักกดทับหน้าอก หรือมีอาการปวดร้าวไปยังแขน กราม หรือแผ่นหลัง
3. ใจสั่นรุนแรง หัวใจเต้นเร็วผิดปกติ เต้นสะดุด หรือรู้สึกหวิวร่วมกับเหงื่อออก หน้ามืด หรือเจ็บหน้าอก
4. เหนื่อยหอบผิดปกติ หายใจลำบากอย่างฉับพลัน ทั้งที่ทำกิจกรรมตามปกติหรือไม่ได้ออกแรงมาก

หากมีอาการเหล่านี้ โดยเฉพาะอาการที่เกิดขึ้นใหม่ รุนแรง หรือไม่หายไป ควรรีบรับการประเมินจากแพทย์ หากมีอาการแน่นหน้าอกมาก หายใจลำบากเฉียบพลัน หรือหมดสติ ให้โทร. 1669 เพื่อขอความช่วยเหลือฉุกเฉิน ไม่ควรขับรถไปโรงพยาบาลเอง

พบคนหมดสติ ต้องทำอย่างไร? ทุกนาทีมีความหมาย
นพ.ธสุ เธียรธำรงสุข แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านสรีระไฟฟ้าหัวใจ สถาบันโรคทรวงอก เน้นย้ำว่า ภาวะหัวใจหยุดเต้นอาจเกิดจากหัวใจเต้นผิดจังหวะอย่างรุนแรง เช่น VT/VF ซึ่งทำให้หัวใจสูบฉีดเลือดไปเลี้ยงสมองและอวัยวะสำคัญไม่ได้ การช่วยเหลืออย่างรวดเร็วจึงเพิ่มโอกาสรอดชีวิตได้

หากพบผู้หมดสติ ให้ทำตามขั้นตอนสำคัญดังนี้
1. ตรวจการตอบสนองและโทร 1669
เรียกผู้ป่วยและแตะไหล่เบา ๆ หากไม่ตอบสนอง ให้ตรวจดูว่าหายใจตามปกติหรือไม่ หากไม่หายใจหรือมีเพียงอาการหายใจเฮือก ให้ถือว่าเป็นภาวะฉุกเฉิน โทร 1669 ทันที และทำตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่

2. เริ่ม CPR หรือการกดหน้าอก
หากผู้ป่วยไม่ตอบสนองและไม่หายใจตามปกติ ให้เริ่มกดหน้าอกบริเวณกึ่งกลางหน้าอกอย่างต่อเนื่อง โดยผู้ที่ผ่านการฝึกควรกดด้วยอัตรา 100–120 ครั้งต่อนาที และทำตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่ฉุกเฉิน ผู้ที่ไม่เคยฝึกสามารถขอคำแนะนำจากเจ้าหน้าที่ทางโทรศัพท์ได้

3. ใช้เครื่อง AED ให้เร็วที่สุด
หากมีเครื่องกระตุกหัวใจไฟฟ้าอัตโนมัติ (AED) ให้นำมาใช้โดยเร็ว เปิดเครื่องและทำตามเสียงแนะนำของเครื่อง โดยต้องหยุดสัมผัสผู้ป่วยขณะเครื่องวิเคราะห์จังหวะหัวใจหรือสั่งให้ช็อกไฟฟ้า การใช้ AED อย่างรวดเร็วร่วมกับ CPR สามารถเพิ่มโอกาสรอดชีวิตได้อย่างมาก

จำไว้ว่า อย่าปล่อยให้ผู้หมดสตินอนรอดูอาการ หากสงสัยว่าหัวใจหยุดเต้น ให้รีบขอความช่วยเหลือและเริ่มช่วยชีวิตทันที

ป้องกันได้ เริ่มจากรู้ความเสี่ยงของตัวเอง
แม้ไม่สามารถป้องกันภาวะหัวใจหยุดเต้นเฉียบพลันได้ทุกกรณี แต่การดูแลสุขภาพและตรวจหาปัจจัยเสี่ยงตั้งแต่เนิ่น ๆ ช่วยลดความเสี่ยงจากโรคหัวใจบางชนิดได้
ตรวจสุขภาพและประเมินความเสี่ยงโรคหัวใจตามคำแนะนำของแพทย์
ควบคุมความดันโลหิต ไขมันในเลือด และระดับน้ำตาล
งดสูบบุหรี่ รับประทานอาหารที่เหมาะสม และออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอตามความพร้อมของร่างกาย
สังเกตอาการผิดปกติ เช่น แน่นหน้าอก วูบ หรือใจสั่นรุนแรง อย่าปล่อยผ่านเพียงเพราะอาการหายไปเอง
หากพ่อแม่ พี่น้อง หรือญาติสายตรงมีประวัติเสียชีวิตกะทันหันโดยไม่ทราบสาเหตุ โดยเฉพาะตั้งแต่อายุยังน้อย หรือมีโรคกล้ามเนื้อหัวใจผิดปกติ ควรปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินความจำเป็นในการตรวจคัดกรอง
การตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจ (ECG) และการตรวจเพิ่มเติมอื่น ๆ อาจมีประโยชน์ในผู้ที่มีอาการหรือมีปัจจัยเสี่ยง โดยแพทย์จะเป็นผู้พิจารณาให้เหมาะสมกับแต่ละคน

เพราะหัวใจอาจส่งสัญญาณเตือนก่อนเกิดเหตุรุนแรง อย่ารอให้วูบหรือหมดสติแล้วค่อยใส่ใจ การรู้จักอาการเตือน เข้าใจวิธีช่วยชีวิต และตรวจประเมินความเสี่ยงอย่างเหมาะสม คือสิ่งที่ทุกคนเริ่มทำได้ตั้งแต่วันนี้

ติดตามข้อมูลข่าวสารจาก “ข่าวจริงประเทศไทย”
Facebook : ข่าวจริงประเทศไทย
X : @realnewsth
YouTube : เรื่องรัฐUpdate

#ข่าวจริงประเทศไทย #RealNewsThailand #กรมการแพทย์ #สถาบันโรคทรวงอก #กระทรวงสาธารณสุข #หัวใจหยุดเต้นเฉียบพลัน #โรคหัวใจ